Đội ngũ bên mình gặp chuyện này khá thường xuyên. Một bạn mới học, vừa nghe đến việc làm website là muốn mua ngay một gói trả phí cho nhanh. Gói năm, giá vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, nghe qua thì có vẻ hợp lý. Nhưng chỉ vài tuần sau, giao diện dày đặc nút bấm và thuật ngữ khiến bạn ngán ngẩm, rồi bỏ dở giữa chừng.
Tiền đã mất, website vẫn chưa có. Chúng tôi luôn mong bạn tránh kịch bản này. Vì vậy, danh sách top 10 thiết kế website cho người mới bắt đầu dưới đây được chọn theo hướng thực tế: công cụ nào cũng có thể dùng thử trước khi bỏ tiền ra.
Người mới làm web nên bắt đầu từ đâu?
Trước khi nhìn vào danh sách công cụ, bạn nên nắm ba nguyên tắc nền tảng. Nguyên tắc đầu tiên là chọn công cụ kéo-thả, tức là kéo khối nội dung vào đúng vị trí mà không phải viết dòng code nào. Với người chưa quen, cảm giác thấy trang web hình thành ngay trước mắt là động lực rất lớn để tiếp tục. Bạn sẽ ít nản hơn nhiều so với việc phải ngồi đọc tài liệu suốt buổi chỉ để chỉnh một khoảng cách giữa hai dòng chữ.
Nguyên tắc thứ hai là ưu tiên công cụ miễn phí hoặc có bản dùng thử đủ dài. Hãy xem giai đoạn này như thời gian thử giày. Dựng thử một trang thật, cảm nhận xem cách làm việc của nó có hợp với bạn không, rồi mới quyết định trả tiền. Nguyên tắc thứ ba là chọn công cụ có thư viện mẫu sẵn. Bắt đầu từ trang trắng rất dễ khiến người mới chùn tay. Một mẫu gần với phong cách mong muốn chỉ cần thay chữ và ảnh là xong phần khung, và cảm giác tiến bộ đến nhanh hơn nhiều.
Tiêu chí chọn công cụ thiết kế
Khi đánh giá một công cụ, chúng tôi thường nhìn vào vài điểm. Giao diện kéo-thả phải đủ trực quan để bạn không phải đọc hướng dẫn quá lâu. Gói miễn phí hoặc bản dùng thử cần đủ để hoàn thành một trang tử tế, chứ không chỉ là bản nháp để xem cho vui.
Điểm thứ ba là thư viện mẫu và khả năng hiển thị tiếng Việt. Font tiếng Việt bị vỡ dấu hay mẫu không có bố cục phù hợp sẽ khiến bạn mất thêm nhiều công sửa chữa. Điểm cuối cùng, cũng là điểm chúng tôi thấy hay bị bỏ qua nhất, là sự minh bạch về chi phí phát sinh. Nhiều công cụ miễn phí thực chất chỉ miễn phí ở giai đoạn thử. Khi bạn muốn gắn tên miền riêng hoặc bỏ logo của nền tảng, khoản tiền mới bắt đầu xuất hiện. Đọc kỹ điều khoản một lần sẽ giúp bạn tránh cảm giác bị đánh lừa về sau.
Top 10 thiết kế website cho người mới
Chúng tôi không xếp hạng tuyệt đối, vì mỗi công cụ hợp một kiểu người khác nhau. Người làm trang cá nhân sẽ cần thứ khác với chủ shop nhỏ hay một sinh viên đang học thiết kế. Bạn có thể đối chiếu nhanh theo gợi ý dưới đây.
- Wix: kéo-thả rất trực quan, nhiều mẫu đẹp, hợp làm trang giới thiệu cá nhân. Hạn chế là chuyển sang nền tảng khác khá rắc rối.
- Google Sites: miễn phí, chỉ cần tài khoản Google là dùng được ngay. Phù hợp trang thông tin đơn giản hoặc trang dành cho lớp học.
- WordPress.com: quen thuộc với nhiều người, có hệ sinh thái plugin lớn, thích hợp làm blog. Gói miễn phí giới hạn một số tính năng.
- Squarespace: giao diện tinh tế, rất hợp portfolio của người làm sáng tạo. Chi phí thường cao hơn bạn tưởng ban đầu.
- Weebly: đơn giản và học nhanh, là lựa chọn an toàn cho người hoàn toàn mới. Tính năng nâng cao thì ít.
- Carrd: làm trang một trang rất nhẹ và giá rẻ, hợp landing page hoặc danh thiếp số. Không phù hợp nếu bạn cần nhiều trang.
- Strikingly: dựng trang nhanh ngay trên điện thoại, tiện cho chủ shop nhỏ cần bán hàng cơ bản. Tùy biến sâu thì gần như không làm được.
- Canva Websites: nếu đã quen Canva thì thao tác rất thân thuộc. Công cụ này hợp trang ngắn gắn với nội dung mạng xã hội hơn là hệ thống lớn.
- Webflow: cho phép kiểm soát bố cục rất sâu, đáng thử nếu bạn muốn học thiết kế nghiêm túc. Đường cong học tập khá dốc, cần kiên nhẫn.
- Framer: thiên về thiết kế hiện đại với hiệu ứng mượt, hợp người làm UI/UX hay freelancer. Bạn sẽ cần thời gian làm quen với tư duy thiết kế của nó.
Với người mới thực sự, nếu mục tiêu chỉ là có một trang đàng hoàng và chạy được ngay, chúng tôi thường gợi ý Wix hoặc Google Sites. Muốn đi sâu vào thiết kế, Webflow là lựa chọn đáng để dành thời gian. Giá và tính năng của từng công cụ thay đổi theo thời gian, nên hãy kiểm chứng trên trang chính thức trước khi thanh toán. Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về cấu trúc của một website hoàn chỉnh, có thể xem các thành phần của website hoàn chỉnh để hình dung rõ hơn trước khi chọn công cụ.
Kéo-thả hay mã nguồn: nên đi hướng nào?
Đây là câu hỏi chúng tôi nhận được nhiều nhất. Nền tảng kéo-thả giúp bạn có sản phẩm trong thời gian ngắn, nhưng khi nhu cầu vượt khỏi khuôn có sẵn, việc tùy biến sâu sẽ gặp khó. Ngược lại, CMS tự host như WordPress cho bạn quyền kiểm soát toàn bộ giao diện và chức năng, đổi lại bạn phải tự lo hosting, cài đặt, cập nhật và bảo mật.
Lộ trình chúng tôi hay khuyên là bắt đầu bằng kéo-thả để hiểu bố cục và cách viết nội dung. Khi thật sự cần một tính năng đặc thù mà công cụ không đáp ứng, lúc đó hãy cân nhắc chuyển sang CMS. Làm ngược lại, tức là từ CMS quay về kéo-thả, thường khiến bạn mất thời gian và khá bực mình. Nếu muốn hiểu rõ hơn về nền tảng website nói chung, bạn cũng có thể đọc thêm khái niệm cơ bản về website trước khi quyết định.
Thử dựng trang giới thiệu cá nhân trong một buổi tối
Có một lần đội ngũ bên mình hỗ trợ một bạn freelancer mới vào nghề dựng thử trang giới thiệu. Trang chỉ gồm phần giới thiệu, vài dịch vụ và một form liên hệ, nhưng làm xong trọn vẹn trong một buổi tối. Quy trình khá đơn giản: chọn mẫu gần với phong cách, thay toàn bộ nội dung mẫu bằng thông tin thật, chỉnh màu cho khớp với ảnh cá nhân, rồi thêm form liên hệ.
Bạn ấy vấp phải hai lỗi điển hình. Lỗi đầu tiên là ảnh quá nặng khiến trang tải chậm, người xem chưa kịp đọc đã thoát ra. Cách xử lý là nén ảnh trước khi tải lên. Lỗi thứ hai là bố cục trên máy tính trông ổn nhưng trên điện thoại lại rối, trong khi phần lớn người xem đến từ điện thoại.
Vì vậy, trước khi công bố, hãy mở trang trên một chiếc điện thoại thật thay vì chỉ thu nhỏ cửa sổ trình duyệt. Cuộn từ trên xuống dưới, bấm thử nút liên hệ và gửi thử một form. Mười phút kiểm tra này có thể giúp bạn tránh những lỗi khó chịu mà người xem gặp phải mà bạn không hề hay biết.
Chi phí làm website đầu tiên gồm những khoản nào?
Nhiều người nghĩ làm web chỉ tốn một khoản duy nhất, nhưng thực tế có vài khoản cộng dồn. Tên miền thường tính theo năm và bạn nên biết trước con số này. Hosting là khoản tiếp theo nếu chọn hướng tự host. Sau đó là gói công cụ, và cuối cùng là plugin hoặc mẫu trả phí nếu muốn thêm chức năng.
Mẹo tiết kiệm chúng tôi hay chia sẻ là bắt đầu bằng gói thử hoặc gói tháng. Đừng vội mua gói năm khi chưa biết mình có kiên trì với dự án hay không. Số tiền năm đầu có thể không lớn, nhưng nếu bỏ dở thì đó là khoản mất hoàn toàn.
Về mức giá cụ thể, chúng tôi cố ý không đưa con số cố định vì giá thay đổi liên tục. Hãy xem trang bảng giá chính thức của từng dịch vụ, và đừng tin những con số trong các bài viết cũ, kể cả bài này nếu đã quá lâu.
Những sai lầm người mới hay gặp khi tự làm web
Sai lầm đầu tiên là lạm dụng hiệu ứng. Một trang đầy chuyển động có thể trông sôi động lúc đầu, nhưng làm chậm tốc độ tải và khiến người đọc nhanh mỏi. Chúng tôi thường khuyên chọn ít hiệu ứng và để nội dung đứng ở trung tâm.
Sai lầm thứ hai là bỏ qua những nguyên tắc SEO cơ bản. Tiêu đề trang, mô tả ngắn và tốc độ tải là ba thứ bạn có thể chỉnh ngay từ đầu mà không tốn nhiều công sức. Đợi đến khi đã có lượng truy cập rồi mới sửa thường là đã muộn.
Sai lầm nguy hiểm nhất là không sao lưu dữ liệu và không bật xác thực hai lớp cho tài khoản quản trị. Chúng tôi từng thấy một trang bị chiếm quyền chỉ vì mật khẩu quá đơn giản. Hãy sao lưu định kỳ và bật xác thực hai lớp ngay từ hôm nay.
Lộ trình học thiết kế website trong 30 ngày
Chúng tôi chia lộ trình thành bốn tuần để bạn dễ theo dõi tiến độ. Tuần đầu tiên, chỉ cần làm quen với giao diện và bố cục cơ bản, hiểu từng khối nằm ở đâu và chỉnh chúng ra sao.
Tuần thứ hai và thứ ba, thử nhiều mẫu khác nhau và luyện cách chỉnh khối nội dung. Đừng cố thử hết mọi công cụ trong danh sách. Chọn một hoặc hai công cụ và đi sâu vào sẽ hiệu quả hơn nhiều.
- Tuần 1: làm quen giao diện và bố cục.
- Tuần 2 đến 3: thử mẫu và chỉnh khối nội dung.
- Tuần 4: hoàn thiện một trang thật và nhờ người khác góp ý.
Tuần cuối cùng là quan trọng nhất. Đưa trang cho một người không làm nghề xem và hỏi họ có tìm được thông tin cần thiết không. Góp ý từ người ngoài nghề thường thẳng thắn và có giá trị hơn nhiều so với tự đánh giá.
Khi nào nên thuê đơn vị làm web chuyên nghiệp?
Chúng tôi không khuyên bạn tự làm mãi mãi. Có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy đã đến lúc cần người có kinh nghiệm: lượng truy cập tăng đều, bạn cần tích hợp thanh toán, hoặc hệ thống bắt đầu có nhiều quy trình nội bộ phức tạp. Khi đó, bạn có thể tham khảo các công ty thiết kế website uy tín trong nước để so sánh năng lực và hồ sơ dự án.
Khi chọn đơn vị làm web, đừng chỉ nhìn vào giá. Hãy xem các sản phẩm họ đã thực hiện, hỏi rõ thời gian bảo hành và quan trọng nhất là hỏi về việc bàn giao mã nguồn. Nếu đơn vị giữ mã nguồn mà không bàn giao, bạn sẽ bị phụ thuộc lâu dài và rất khó thay đổi về sau.
Một vài thắc mắc thường gặp khi bắt đầu
Người không biết code có làm được website không?
Hoàn toàn được. Các công cụ kéo-thả hiện nay được thiết kế chính để phục vụ người không biết lập trình. Bạn cần kiên nhẫn và dành thời gian học, nhưng không cần kiến thức lập trình sâu.
Nên mua tên miền và hosting trước hay sau khi chọn công cụ?
Chúng tôi khuyên chọn công cụ trước, dựng thử trang, rồi mới mua tên miền. Như vậy bạn sẽ không mua nhầm một cái tên không khớp với nội dung đã làm.
Website đầu tiên mất bao lâu để hoàn thành?
Một trang giới thiệu đơn giản có thể xong trong một buổi tối. Trang nhiều nội dung và cần chỉnh sửa kỹ thường mất vài tuần, tùy mức độ bạn đầu tư thời gian.
Có cần hiểu SEO trước khi làm website không?
Bạn không cần thành thạo ngay, nhưng nên nắm những nguyên tắc cơ bản như tiêu đề, mô tả và tốc độ tải. Học song song trong lúc làm sẽ dễ tiếp thu hơn là học hết lý thuyết rồi mới thực hành.
