Khi làm website cho doanh nghiệp, chúng tôi thấy một điều lặp đi lặp lại: khách ghé vào, nhìn thoáng qua rồi thoát ra gần như ngay lập tức. Nguyên nhân hiếm khi nằm ở sản phẩm hay dịch vụ. Phần lớn đến từ việc thiết kế website, UI/UX và lập trình chưa được phối hợp với nhau một cách nhất quán. Bài viết này là những gì bên mình đúc kết được sau nhiều dự án, viết theo cách dễ áp dụng nhất cho bạn.
Vì sao khách rời đi nhanh đến vậy?
Người dùng hiện nay có rất ít kiên nhẫn. Họ thường quyết định ở lại hay đi trong khoảng vài giây đầu. Trong thời gian đó, họ đánh giá giao diện có rõ ràng không, nút bấm nằm ở đâu, trang có tải nhanh không và thông tin có đúng thứ họ cần không.
Một khách hàng của bên mình từng làm website bán hàng với giao diện khá đẹp, nhưng trang chủ tải mất gần năm giây trên điện thoại. Sau khi đội ngũ tối ưu hình ảnh và tách bớt đoạn mã không cần thiết, thời gian tải giảm rõ rệt, và số khách rời trang ngay lập tức cũng giảm theo. Đây là bài học đầu tiên: đẹp mà chậm vẫn là mất khách.
UI và UX khác nhau ở đâu?
UI (giao diện người dùng) là phần bạn nhìn thấy: màu sắc, font chữ, bố cục, nút bấm. UX (trải nghiệm người dùng) là cảm giác khi dùng: đi từ trang này sang trang khác có mượt không, người dùng có tìm được thứ mình cần mà không phải đoán mò không.
Hai thứ này bổ trợ cho nhau. Giao diện đẹp nhưng khó dùng thì khách vẫn bỏ đi. Ngược lại, trải nghiệm tốt mà giao diện rối mắt cũng khó tạo ấn tượng. Khi làm việc, đội ngũ bên mình thường bắt đầu bằng việc vẽ luồng đi của người dùng trước, rồi mới chọn giao diện cho từng bước.
Những nguyên tắc thiết kế nên ghi nhớ
Chúng tôi không đưa ra một công thức cố định, vì mỗi ngành có khách khác nhau. Tuy vậy, có vài nguyên tắc gần như luôn đúng khi bạn muốn giữ chân khách:
- Trang chủ phải trả lời ngay câu hỏi “bên này bán gì và giải quyết vấn đề gì” trong vài giây đầu.
- Nút kêu gọi hành động (ví dụ “Đặt lịch”, “Nhận báo giá”) cần nổi bật và lặp lại ở vị trí hợp lý trên trang.
- Chữ đủ lớn để đọc trên điện thoại, khoảng cách dòng thoáng, tránh chữ chồng lên hình.
- Biểu mẫu càng ngắn càng tốt. Mỗi trường thừa là một lý do để khách bỏ dở.
Khi áp dụng, bạn không cần làm hết mọi thứ cùng lúc. Chọn một trang quan trọng nhất, thường là trang chủ hoặc trang sản phẩm, rồi chỉnh theo các nguyên tắc trên và đo lại kết quả.
Vai trò của lập trình trong việc giữ chân khách
Nhiều người nghĩ lập trình chỉ là chuyện chạy được là xong. Thực tế, cách viết mã ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ, bảo mật và khả năng hiển thị trên công cụ tìm kiếm. Một website chậm, lỗi trên một số trình duyệt hay hiển thị sai trên điện thoại đều khiến khách mất niềm tin.
Đội ngũ bên mình thường kiểm tra ba việc trước khi bàn giao: trang có chạy đúng trên các trình duyệt phổ biến không, bố cục có vỡ trên màn hình nhỏ không, và các biểu mẫu có gửi dữ liệu đúng nơi không. Việc này nghe đơn giản nhưng bỏ sót là khách gặp lỗi và rời đi ngay.
Đo lường để biết mình đang làm đúng hay sai
Thiết kế đẹp đến đâu cũng cần dữ liệu để kiểm chứng. Bạn nên theo dõi một vài chỉ số cơ bản: tỷ lệ thoát trang, thời gian ở lại trung bình, tỷ lệ bấm vào nút kêu gọi hành động và tỷ lệ hoàn thành biểu mẫu. Khi thấy một trang có tỷ lệ thoát cao bất thường, hãy xem lại tốc độ tải và bố cục đầu trang trước tiên.
Chúng tôi khuyên bạn thay đổi từng việc một rồi so sánh kết quả, thay vì sửa cả trang cùng lúc. Cách này giúp bạn biết chính xác thay đổi nào thực sự có tác dụng.
Lời khuyên để bắt đầu
Nếu bạn đang chuẩn bị làm mới website, hãy bắt đầu từ việc hiểu khách của mình đang tìm gì và gặp khó khăn ở đâu. Sau đó, phối hợp thiết kế và lập trình ngay từ đầu, đừng để hai bên làm rời rạc. Và đừng quên đo lường sau khi ra mắt.
Nếu muốn đi sâu hơn về cách chọn nền tảng và cấu trúc website, bạn có thể tham khảo top 10 thiết kế website cho người mới bắt đầu. Với góc nhìn về giao diện người dùng, bài 8 thiết kế UI phổ biến cho website cũng là gợi ý hữu ích. Nếu bạn đang cân nhắc công nghệ nền tảng, hãy xem thêm các nền tảng thiết kế website được dùng nhiều nhất hiện nay.
Về hạ tầng vận hành, bạn có thể đọc thêm về những lưu ý về hosting và hạ tầng số cho người làm web. Tốc độ và sự ổn định của máy chủ ảnh hưởng trực tiếp đến việc khách có ở lại hay không, nên đừng xem nhẹ phần này.
